Laurdag 21. Juli 2018


Idealistisk seglas

Tysdag til onsdag var båten Sjøelgen innom Fitjar, ein båt lasta med idealisme og entusiasme til tett oppunder plimsollmerket.

Båten er resultatet av Børje Møster si interesse for historie og båtar.

- Ideen kom då eg var på Kon-tiki-museet og såg ein stillehavskatamaran. Då såg eg at båten likna på båtar på helleristingar på Vestlandet.

Dermed var idefrøet til denne båten planta.

- Steinalderen var ein 6000 år lang periode som me ikkje veit så mykje om. Men me finn steinar som har blitt flytta langs kysten, som ikkje høyrer heime der dei no ligg. Det viser at dei reiste, og då må dei ha hatt gode båtar. Heilt korleis desse båtane var, veit me ikkje. Difor byrja eg å leika meg med dei materiala som var tilgjengelege for steinaldermenneska.

Eit skjelett av lerk, furu og eik, master av gran og spant av rogn og hassel, kledd med skinn. Summen av dette er ein båt som klarer rundt ti knop.

- Det er ikkje nytta spiker eller skruar. Skroga er kledd med elgskinn, som me har fått frå Granberg garveri. Steinaldermenneska her hadde nok sikkert brukt reinskinn. Det gjekk med 20 skinn til skroget og uteriggaren. Skinna har me impregnert med fiskeolje og så eit lag med tran ytst, og no er det blitt heilt tett Hovudskroget er 12,5 meter og uteriggaren er 8,5 meter. Storleiken blei bestemt ut frå kor stor plass eg hadde heime på garden, fortel han med eit smil.

Båten er ikkje basert på teiknngar frå nokon stad. Møster fortel at byggjeprosessen har vore intuitiv, at båten har utvikla seg naturleg undervegs, mellom anna med idear han har vakna av om natta. Sjølve bygginga starta i september i fjor, heime i Manger, og båten gjorde unna jomfrureisa i påska i år. Møster er ikkje ukjent med kva som fungerer på sjøen. Han har nemleg mange år bak seg som skippar langs kysten. No er det vinden og ikkje lasta som bestemmer kor og kor lang reisa går. Ondag venta dei på at vinden skulle dreia over på sør, før dei kunne gje seg på heimveg att.

Båten er ein del av eit større prosjekt. Møster håpar på sikt å etablera eit steinaldersenter på ein av dei rikaste steinalderfunnstadane i landet, ved Fosenstraumen, mellom Radøy og Austrheim. Senteret skal driva kulturformidling, og då er det kjekt å ha ein båt som kunne vore i bruk i steinalderen.

Idealisme på kjøl

Som mannskap har han med seg to ungdommar. Dermed har båten eit mannskap på tre, noko han meiner er eit minimum. Men det er ikkje fullbefarne sjøulkar han har med seg. Dette er ungdommar som jobbar for kost og losji på garden hans, ungdommar som har kome frå storbyar for å læra meir om økologisk jordbruk. Alona Postnikova frå Paris og Chris Manzi frå New York hadde inga tidlegare erfaring med sjølivet då dei mønstra på, og har vore nøydde til å læra fort. Og det har dei klart. Då dei kom til Fitjar, hadde dei brukt åtte timar på å segla frå Bergen, inkludert noko padling. I tillegg til å læra sjømannskap og jordbruk under opphalda sine i Norge, lærer dei korleis det er å bu her, både i ein norsk familie og det norske samfunnet. Chris Manzi, som kjem frå New York, fortel at han måtte ta bilete av nokre syklar som stod i sentrum. - Dei var utan lås, og så stod dei der neste dagen også! Det hadde aldri skjedd i New York!

Det er ikkje berre for å prøva ut båten Møster seglar. Som tidlegare leiar i Miljøvernforbundet i Nord-Hordaland er han engasjert i miljøsaker, og no vil han protestera mot dumping av gruveavfall i norske fjordar. Det er ei ei sak som er høgst aktuell, mellom anna i Førdefjorden, der myndigheitene vil tillata dumping av 10 000 tonn gruveavfall dagleg i 50 år,fortel Møster.

- Statens eigne ekspertinstansar, Havforskingsinstituttet, Statens Naturoppsyn og Norsk Institutt for Vannforsking, seier alle nei, på grunn av at det maritime miljøet vil bli øydelagt. Regjeringa seier då at ein må knusa nokre egg for å laga ein omelett. Det går å leggja desse massane på land og leggja jord oppå, men det er dyrare. At dei uansett vil dumpa avfallet i sjøen, viser at det er pengane som rår. Når det er på den måten, får me eit rått samfunn. Dersom ein først byrjar å tillatta dette ein plass, har ein kryssa ei grense. Kor skal det då stoppa? spør han. Difor reiser han no langs kysten med eit protestbanner han spenner opp mellom mastenen og inviterer til dialog og vekkjer merksemd rundt denne utfordringa. Og så er det absolutt gunstig å ha ein båtsom gjer så mange nysgjerrige at dei tar kontakt med sjøfararane frå steinalderen.

Til topps i NM for islandshest

19.07.2018 Kjetil Rydland

Carolin Storebø og hingsten Arnviður heime i Vik med det synlege provet på siger i NM. Foto: Kjetil Rydland. Til topps i NM for islandshest Med hingsten Arnviður gjekk Carolin Storebø frå...

Les meir ...

Fitjarpoteter i butikkken i morgon!

19.07.2018 Kjetil Rydland

No kan Turid Fitjar forsyna kundane sine med tidlegpoteter frå Fitjargarden. Foto: Kjetil Rydland. Fitjarpoteter i butikken I dag begynte Turid Fitjar å ta opp poteter, og i morgon er det tidlegpoteter frå...

Les meir ...

Pengar til verna kulturminne

19.07.2018 Kjetil Rydland

Rydlandssago var det kulturminnet som fekk det største tilskotet denne gongen.  Pengar til verna kulturminne Kultursjef Bente Bjelland gler seg over at fem søknader om tilskot til verna kulturminne i Fitjar har...

Les meir ...
annonse
annonse

Geir Skeie opnar Pink Fish i Bergen

18.07.2018 Kjetil Rydland

Illustrasjonsfoto: Pink Fish.  Geir Skeie opnar Pink Fish i Bergen I morgen, 19. juli, opnar Geir Skeie og partnarane den første Pink Fish-restauranten i Bergen. Dette er den tredje restauranten i kjeda...

Les meir ...

Stolt skipper på stolt skute!

18.07.2018 Kjetil Rydland

Asgeir Andersen ved Dåfjorden Slipp, i bakgrunnen «Gamle Nyborg», den finaste skuta i landet. Foto: Kjetil Rydland. Stolt skipper på stolt skute! Asgeir Andersen i Dåfjorden har kjøpt den finaste frakteskuta i...

Les meir ...

Blekkspruten klatra over ripa!

17.07.2018 Kjetil Rydland

Blekkspruten har klatra opp den glatte veggen med sugeskålene sine, og er klar til å hoppa ut att i sjøen. Foto: Gunnar Siglen.  Blekkspruten klatra over ripa! Fiskar Gunnar Siglen fortel ei...

Les meir ...
annonse

Ny lunsjkonsert med kantor Overweg

20.07.2018 Kjetil Rydland

Kantor Jan Overweg ved det nye orgelet i Fitjar kyrkje. Foto: Kjetil Rydland.  Ny lunsjkonsert i kyrkja med kantor Overweg I morgon er det klart for ny lunsjkonsert i Fitjar kyrkje med kantor...

Les meir ...
annonse